KẾT QUẢ PHÂN TÍCH MỘT SỐ HỢP CHẤT CỦA SA NHÂN CUỐNG DÀI –AMOMUM CELSUM Ở VIỆT NAM

           Chi Sa nhân - Amomum (họ Gừng - Zingiberaceae) có nhiều loài được sử dụng làm thuốc, làm gia vị, phần lớn từ quả và hạt. Một số loài thuộc chi Sa nhân như Amomum tsao-ko, A. villosum, A. krervanh, và A. xanthioides đã được biết là có giá trị về kinh tế vì được sử dụng rộng rãi làm gia vị và dược liệu. Nhưng số lượng nghiên cứu hóa sinh của các loài Amomum tương đối nhỏ, chỉ một số ít loài đã được nghiên cứu như A. pavieanum, A. krervanh, A. koenigii, A. aculeatum, A. xanthioides, A. subulatum, A. tsao-ko, A. muricarpumA. biflorum.

          Sa nhân cuống dài - Amomum celsum  Lamxay & M.F. Newman có phân bố ở Kon tum (Việt Nam) và tỉnh Attapeu (Lào) với diện tích khoảng 314 km2 (Ảnh dưới). Chưa có nghiên cứu phytochemical về A. celsum., phân tích hóa học từ thân rễ và quả của A. celsum thu thập ở Việt Nam đã phân lập được 5 hợp chất.

          Chiết xuất bằng methanol từ thân rễ và quả của cây Sa nhân cuống dài - Amomum celsum đã tìm thấy 5 hợp chất, một hợp chất mới là 1,3S, 5S-trihydroxy-1- (4-hydroxyphenylethyl) cyclohexane (1), hợp chất 4-hydroxybibenzyl (2) là hợp chất lần đầu tiên công bố. Ngoài ra, 3 hợp chất đã biết: 5-hydroxy-3,7,3 (3), 4′-tetramethoxy avone, 3,5-diacetoxy-1,7-bis (3,4-dihydroxyphenyl) heptane (4) và 1,4-hydroquinone (5) đã được phân lập. Cấu trúc của chúng được xác định bằng cách phân tích sâu dữ liệu quang phổ khối ion hóa độ phân giải cao và dữ liệu phổ cộng hưởng từ hạt nhân. Sự kết hợp của 2 hợp chất được thiết lập bằng phương pháp tinh thể học tia X và phương pháp Mosher.

          Độc tính gây độc tế bào của các hợp chất 1 và 2 chống lại các dòng tế bào ung thư ở người MCF-7 và Hep-G2 đã được thử nghiệm trong xét nghiệm độc tế bào sulforhodamine B.

          Thân rễ tươi và quả của A. celsum được thu thập tại tỉnh Kon Tum, Việt Nam vào tháng 7 năm 2016.

          Đây là kết quả hợp tác nghiên cứu giữa Khoa Hóa, Đại học khoa học, Đại học Quốc Gia Việt Nam, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam và Đại học Tokushima Bunri - Đại học Phụ nữ Yasuda, Nhật Bản 

TS. Nguyễn Quốc Bình - Phòng Sinh học, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam     

Có thể tham khảo tạp chí Truyền thông sản phẩm tự nhiên, tháng 5 năm 2019: 1-6.

Sa nhân cuống dài - Amomum celsum Lamxay & M.F. Newman

Tin cùng loại