NHỮNG NHÀ KHOA HỌC BIẾN CÔN TRÙNG THÀNH "TUYỆT TÁC" NGHỆ THUẬT

Trong không gian tràn ngập màu sắc thiên nhiên của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, bên cạnh làm mẫu vật côn trùng phục vụ nghiên cứu, trưng bày, giảng dạy, các nhà côn trùng học còn âm thầm thu thập mẫu để sáng tạo ra nhiều bức tranh độc đáo từ... côn trùng.

Vẽ tranh bằng cánh bướm

Cho chúng tôi xem mấy bức tranh Đông Hồ làm từ cánh bướm, PGS.TS Vũ Văn Liên, Phó Tổng Giám đốc Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam, cho hay trong những lần đi công tác nước ngoài, ông khá ngạc nhiên khi thấy những bức tranh được làm từ côn trùng, đặc biệt là từ cánh bướm, rất đẹp. Những bức tranh này thậm chí có thể bán với giá rất cao, lên đến hàng nghìn USD/bức. Ngạc nhiên và thích thú, cộng với niềm đam mê nghiên cứu côn trùng, PGS. TS Vũ Văn Liên cùng một số nhà khoa học của Việt Nam ấp ủ biến côn trùng thành sản phẩm nghệ thuật.

Những "nghệ sĩ" vẽ tranh từ... cánh bướm.

Đầu tiên, các nhà khoa học thử nghiệm bằng tranh Đông Hồ từ cánh bướm. PGS.TS Vũ Văn Liên kể, ở các nước nhiệt đới, trong đó có Việt Nam, bướm là loài côn trùng khá phong phú và đẹp, đặc biệt vòng đời của chúng rất ngắn (một đến vài tháng), nếu không thu thì chúng cũng tự chết.

Trong quá trình nghiên cứu, thu thập mẫu vật, các chuyên gia có trong tay những loài bướm hiếm, loài có hình thái và màu sắc rất đẹp, như bướm đuôi kiếm đốm vàng, bướm phượng công, bướm hoàng đế… Những mẫu còn nguyên vẹn sẽ được giữ lại để nghiên cứu, trưng bày phục phục vụ tham quan và giảng dạy. Những mẫu bị hỏng, hoặc trong quá trình làm tiêu bản bị hỏng, sẽ được dùng làm nguyên liệu để làm tranh.

PGS.TS Vũ Văn Liên bên cạnh những bức tranh Đông Hồ làm từ cánh bướm.

Các bức tranh sẽ được sao chép trên giấy photo trắng, sau đó dùng panh gắp từng cánh bướm, mẫu cánh bướm đính vào tranh sao cho màu sắc của cánh bướm đồng nhất với màu của tranh Đông Hồ gốc. Nhiều tác phẩm từ cánh bướm lần lượt ra đời, như tranh Hái Dừa, Đánh Ghen….

Bên cạnh dòng tranh Đông Hồ, hiện các nhà khoa học còn cho ra đời những dòng tranh khác, sử dụng ngay những mẫu bướm còn nguyên vẹn đã được sấy khô, sau đó đính bằng kim hoặc keo dán vào tranh. Nhìn thoáng qua, ít ai nghĩ rằng, những đường nét của bức tranh đều do những cánh bướm tạo thành, màu sắc của tranh đều được sắp xếp từ màu của cánh bướm. Đặc biệt, để cho bức tranh được sống động, mang hơi thở của thiên nhiên, các nhà khoa học còn lựa chọn những cành, lá cây có hình thù và màu sắc đẹp tô điểm thêm cho bức tranh.

Khi "vẽ" tranh, các nhà khoa học cũng là những nghệ sĩ

PGS. TS Vũ Văn Liên kể, việc tạo ra những bức tranh từ côn trùng là cả một bước rất dài. Việc đầu tiên là thu thập mẫu vật. Bướm nói là nhiều, nhưng những con bướm đặc biệt, có màu sắc và hình thái đẹp lại không nhiều. Chúng thường xuất hiện theo mùa, sống ở những sinh cảnh nhất định, vì thế việc thu bắt là khó khăn. Chỉ cho chúng tôi xem một con Bướm đuôi kiếm đốm vàng, PGS.TS Vũ Văn Liên kể, ông mất tới hàng tuần chờ đợi ở tít trên núi Phanxinpang mới có được chúng; thậm chí có những con bướm, ông phải “săn” suốt cả chục năm mới có được.

Để làm được những bức tranh đẹp như thế này, các nhà khoa học phải mất rất nhiều công sức.

Đấy là việc thu thập mẫu, việc bảo quản cũng không hề đơn giản. Ngay khi có được mẫu vật, bước đầu tiên là phải làm cho chúng khô bằng cách phơi hoặc sấy khô. Khi làm khô, phải tránh ánh nắng trực tiếp để hạn chế mất màu và không được để quá khô, vì khi đó cánh bướm bị giòn dễ gãy râu, gãy cánh... Mẫu khô sau đó lại được làm ẩm vài ngày, và sẽ được căng ra để làm tiêu bản hoặc những mẫu hỏng dùng sẽ được dùng để gắn tranh. Kỹ thuật này đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và khéo léo.

“Với tranh Đông Hồ, chúng tôi phải tỉ mẩn lấy panh gắp từng cánh bướm hoặc mẫu cánh bướm để gắn vào tranh vì cánh bướm rất mỏng, dễ bị gẫy, mất phấn có nghĩa là mất màu cánh bướm”, PGS. TS Liên chia sẻ. “Cũng do cánh bướm mỏng, chúng tôi phải sử dụng một loại keo đặc biệt vừa có tính kết dính, vừa không quá cứng, để vẫn giữ được hình dáng tự nhiên của những cánh bướm”.

Dù "vẽ" mất công nhưng những bức tranh này lại có giá khá mềm.

Không chỉ là khâu thu thập, bảo quản, khâu sáng tạo cũng cực kỳ công phu. Khi “vẽ” tranh, các nhà khoa học cũng giống như những người nghệ sỹ.

“Khi bạn vẽ những bức tranh thông thường, bạn sẽ sử dụng những màu vẽ để tạo ra màu sắc như bạn mong muốn. Nhưng ở đây, màu sắc đều được dùng bằng màu của cánh bướm. Việc ghép các cánh bướm sao cho chúng ra được màu và các đường nét mong muốn là điều không dễ dàng. Để làm được điều đó cần có con mắt thẩm mỹ”, PGS. TS Vũ Văn Liên cho biết.

Giá thành rẻ

PGS.TS Vũ Văn Liên tâm sự, “vẽ” mất công như vậy, nhưng những bức tranh này có mức giá khá mềm, giao động từ 800.000 - 2.000.000 đồng/bức. Người dân cũng có thể đặt hàng “vẽ” theo nhu cầu riêng. Hiện, PGS.TS. Vũ Văn Liên đang thực hiện đề tài nhân giống một số loài bướm tại Huế, có thể sẽ giúp các nhà khoa học chủ động nguồn nguyên liệu phục vụ cho việc trưng bày, nghiên cứu và thương mại hóa sản phẩm.

Đặc biệt không chỉ vẽ tranh từ cánh bướm, các nhà khoa học còn quyết định “vẽ” tranh bằng nhiều loại côn trùng khác như cánh cam, cánh cứng, ve sầu… Và không chỉ dừng lại ở tranh, các nhà khoa học còn dự định làm các sản phẩm khác, như móc gắn chìa khóa, vòng đeo, đồ trang sức từ côn trùng…

Hiện Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam đang mở những lớp học làm tiêu bản, làm tranh từ bướm và côn trùng, làm tiêu bản thực vật cho học sinh.

Chỉ cần bỏ 20.000 – 30.000 đồng tiền mua nguyên liệu, các bạn nhỏ sẽ được được tìm hiểu về thế giới tự nhiên và quy trình làm một sản phẩm nghệ thuật từ côn trùng. Sau khi tự tay “vẽ”, bức tranh đó sẽ được các bạn nhỏ mang về làm đồ trang trí hoặc quà lưu niệm.

Nguồn: http://khampha.vn/tet-sang-tao/nhung-nha-khoa-hoc-bien-con-trung-thanh-tuyet-tac-nghe-thuat-c52a616726.html

Tin cùng loại