KHẢ NĂNG ỨC CHẾ CỦA CHẤT 20-HYDROXYECDYSONE TÁCH TỪ VỎ CÂY THÔNG NÀNG ((DACRYCARPUS IMBRICATUS (BLUME) DE LAUB) ĐỐI VỚI CÁC DÒNG TẾ BÀO BẠCH CẦU TỦY XƯƠNG CẤP TÍNH Ở NGƯỜI

Thông nàng (Dacrycarpus imbricatus), một loài cây lá kim thuộc họ Kim giao (Podocarpaceae), chiều cao có thể lên đến 30 m, chủ yếu phân bố ở các hòn đảo Tây Thái Bình Dương. Ở Việt Nam cây mọc trong rừng nhiệt đới ẩm thường xanh, độ cao 300 - 2400 m, phân bố rải rác ở nhiều nơi như Quảng Ninh, Lào Cai, Quảng Trị, Khánh Hoà, Lâm Đồng, Gia Lai, Kon Tum, Đắc Lắk... Gỗ đẹp, màu vàng nhạt hay màu nghệ, thớ mịn, có giá trị, dễ gia công chế biến, được dùng nhiều trong xây dựng. Đến nay, mặc dù có nhiều nghiên cứu hóa học tiến hành trên nhiều loài thuộc họ Podocarpaceae, nhưng chưa có nghiên cứu trên các loài thuộc chi Dacrycarpus của họ.

Công bố của chúng tôi đề cập một số kết quả nghiên cứu thành phần hóa học của cây Thông nàng thu được ở tỉnh Lâm Đồng trong khuôn khổ của đề tài nghiên cứu “Nghiên cứu tính đa dạng nguồn gen di truyền và thành phần hóa học một số loài lá kim ở Tây Nguyên, đề xuất giải pháp bảo tồn, sử dụng và phát triển bền vững”. Với mục tiêu nghiên cứu tác dụng chống tăng sinh tế bào của chất 20-hydroxyecdysone được phân lập từ vỏ cây Thông nàng (Dacrycarpus imbricatus (Blume) de Laub) thu hái tại VQG Chu Yang Sin, Dak Lak.

Nghiên cứu sử dụng phương pháp: Sắc ký cột dùng để tách các hợp chất từ ​​vật liệu thực vật. Xác định cấu trúc của các hợp chất tách được bằng các phươmg pháp: phổ khối và phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR), bao gồm kỹ thuật phổ HSQC, HMBC và các NOE. Hợp chất tách ra đã được thử hoạt tính chống tăng sinh đối với các tế bào bạch cầu tủy xương cấp tính (acute myeloid leukemia, AML) và dòng tế bào ung thư tủy xương OCI-AML.

Kết quả hợp chất 1 đã được phân lập từ cặn chiết etyl acetat của vỏ cây Thông nàng bằng sắc ký cột. Cấu trúc hóa học của chất 1 được xác định là 20-hydroxyecdysone (20HE) - một loại ecdysteroid dạng cholestane, bằng sự kết hợp dữ liệu phổ khối và phân tích phổ cộng hưởng từ hạt nhân. Thử khả năng ức chế của chất 20HE trên dòng tế bào OCI-AML cho thấy chất này đã làm giảm đáng kể số tế bào OCI ở nồng độ 1 mg/mL, trong khi nồng độ thấp hơn không có hiệu quả. Hơn nữa, sự giảm này là do sự tác động tắc nghẽn một phần của pha G1/S của chu kỳ tế bào, với việc giảm các tế bào trong pha G2M nhưng không phải tăng sinh tế bào theo chương trình (apoptosis).

Kết quả nghiên cứu cho thấy chất 20HE làm giảm đáng kể số lượng tế bào trong pha G1/S của chu kỳ phân chia trong các dòng tế bào bạch cầu cấp tính (AML) ở người. Đây là báo cáo đầu tiên về hoạt tính của 20HE chống lại sự phóng thích đối với dòng tế bào khối u ở người được công bố.

Hình. Cây Thông lông gà  tại VQG Chu Yang Sin-Dak Lak (trái) và Cấu trúc hóa học chất  20-hydroxyecdysone (20HE, 1) tách từ vỏ cây Thông lông gà (phải). 

Tên bài báo: Trinh Thi Thuy, Nguyen Thanh Tam, Nguyen Thi Hoang Anh, Dang Viet Hau, Dinh Thi Phong, Le Quoc Thang, Sabrina Adorisio, Tran Van Sung, Domenico V. Delfino (2017). 20-Hydroxyecdysone from Dacrycarpus imbricatus bark inhibits the proliferation of acute myeloid leukemia cells. Asian Pacific Journal of Tropical Medicine 2017; 10(2): 157–159.

Tin: Đinh Thị Phòng
Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam.

Tin cùng loại