MỐI QUAN HỆ DI TRUYỀN PHÂN TỬ CÁC LOÀI RẮN Ở CHÂU Á CÓ HỆ THỦ PHÒNG THỦ MỚI LẠ, BẤT THƯỜNG

Các loài rắn hoa cỏ cổ đỏ ở Châu Á sở hữu các tuyến Nuchal – một hệ thống cấu trúc phòng thủ mới lạ và bất thường ở rắn. Các tuyến chuyên biệt ở phần cổ này có khả năng lưu giữ các độc tố Steroid có tên gọi là Bufadienolides, chúng được cô lập từ thức ăn là loài cóc mà nó tiêu thụ và sử dụng như nọc độc của chúng khi phải phòng vệ.

Hình 1. Loài rắn Rhabdophis tigrinus trong tư thế phòng thủ đang hướng các tuyến Nuchal về phía mối đe dọa

Trong số hơn 3.500 loài rắn ghi nhận trên thế giới, chỉ có 17 loài rắn có phân bố ở châu Á được biết có sở hữu tuyến Nuchal, thuộc ba giống, gồm Balanophis, Macropisthodon Rhabdophis. Tuy nhiên, nghiên cứu giải phẫu chi tiết hình thái đã nghi nhận một số loài thuộc hai giống Macropisthodon Rhabdophis không có tuyến Nuchal này. Các bằng chứng di truyền phân tử dựa trên phân tích mối quan hệ phát sinh giữa các loài rắn có và không có tuyến nuchal có phân bố ở Châu Á, cho thấy tất cả các loài có tuyến nuchal thuộc về một nhánh duy nhất.

Hình 2. Mối quan hệ phát sinh giữa các loài rắn ở Châu Á có ghi nhận tuyến Nuchal

Kết quả nghiên cứu cũng ước tính thời gian phân kỳ và tổ tiên chung của các loài rắn có và không có tuyến nuchal xuất hiện khoảng 19,18 Mya, và cho thấy các tuyến nuchal là đối tượng hiệu quả để khám phá sự tiến hóa của các loài rắn thuộc nhóm rắc hoa cỏ cổ đỏ.

Toàn văn bài báo được đăng trên tạp chí quốc tế uy tín Ecology and Evolution, Số 8, trang 10219–10232, năm 2018.

Tin: Nguyễn Thiên Tạo

Phòng Bảo tồn thiên nhiên

Tin cùng loại