NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH THÁI, MÔ HÌNH PHÂN BỐ TIỀM NĂNG VÀ CÁC MỐI ĐE DỌA TỚI LOÀI THẠCH SÙNG MÍ CÁT BÀ (GONIUROSAURUS CATBAENSIS)

Các nhà khoa học của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh Vật, Viện Hàn Lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Vườn Thú Cologne, Cộng hòa Liên Bang Đức đã thực hiện nghiên cứu ghi nhận các đặc điểm sinh thái, sinh cảnh sống của loài Thạch sùng mí cát bà.

Loài Thạch sùng mí cát bà Goniurosaurus catbaensis được phát hiện và mô tả vào năm 2008 dựa trên bộ mẫu chuẩn thu được tại đảo Cát Bà, thành phố Hải Phòng. Những nghiên cứu khảo sát gần đây ghi nhận loài Thạch sùng mí cát bà phân bố mở rộng tại các đảo nhỏ thuộc Vịnh Hạ Long tỉnh Quảng Ninh. Nghiên cứu của Ngo và cs. (2016) ước tính kích cỡ quần thể của loài tại Vườn Quốc gia Cát Bà là rât thấp và đang chịu tác động từ hoạt động du lịch. Trên cơ sở đó, Nguyen và cs (2016) đã đề xuất và đưa loài Thạch sùng mí cát bà vào trong Danh lục Đỏ thế giới IUCN xếp hạng Nguy cấp (EN) – Endangered. Tuy nhiên, nghiên cứu về đặc điểm về sinh thái và những tác động tới loài vẫn chưa được quan tâm và tìm hiểu.

Hình 1: A. Sinh cảnh đảo ghi nhận loài Thạch sùng mí cát bà tại Vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh; B. Cá thể Thạch sùng mí cát bà ngoài tự nhiên.

Ngoài ra, nghiên cứu dự đoán về sự phân bố tiềm năng của loài và đánh giá mức độ tác động từ các hoạt động của con người tới quần thể loài Thạch sùng mí cát bà.

Hình 2: Khảo sát thực địa của đoàn nghiên cứu tại Vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh

Kết quả ghi nhận, loài phân bố ở sinh cảnh rừng nguyên sinh cây gỗ vừa và nhỏ trên núi đá vôi. Loài được ghi nhận bám chủ yếu trên vách đá (62%), tảng đá (28%), mặt đất (5%), cành cây (3%) và nền cát (2%); với nền nhiệt bề mặt bám: 26.02 ± 1.5 °C (22.2–28.2 °C, n = 28). Loài Thạch sùng mí lựa chọn vị trí bám có độ che phủ cao khoảng 95%, những cá thể trưởng thành bám ở vị trí so với mặt đất (1,15 m) cao hơn so với con non (0,28 m). 48 cá thể (77%) ghi nhận ở trạng thái nghỉ trong thời gian khảo sát, trong khi đó chỉ 14 cá thể ghi nhận di chuyển kiểm ăn.  

Dựa trên dữ liệu là tọa độ phân bố của loài và 19 thông số khí hậu, nghiên cứu sử dụng phần mềm MAXENT để dự đoán sinh cảnh phân bố tiềm năng của loài. Kết quả cho thấy, sinh cảnh phù hợp cho loài được dự đoán phần lớn là các đảo nhỏ thuộc đảo Cát Bà và Vịnh Hạ Long, ngoài ra mở rộng tới khu vực đất liền ven biển thuộc Thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.  

Nghiên cứu lần đầu ghi nhận ghi nhận 03 loài Thạch sùng mí (G. catbaensis, G. huuliensis, G. luii) bị săn bắt ngoài tự nhiên và buôn bán trong nước tại thành phố Hồ Chí Minh. Các hoạt động du lịch tại một số đảo tại Vịnh Hạ Long đang tác động trực tiếp tới số lượng và sự phân bố của loài. Do đó, chúng tôi đề xuất và nhấn mạnh sự cần thiết thực thi các biện pháp bảo tồn và giám sát quần thể để đảm bảo việc khai thác du lịch không ảnh hưởng tới quần thể loài Thạch sùng mí cát bà nói riêng và đa dạng sinh học nói chung tại VQG Cát Bà và Vịnh Hạ Long.

Tin: Ngô Ngọc Hải - Phòng Bảo tồn Thiên nhiên, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam

Xử lý tin: Phòng Truyền thông và Giáo dục Cộng đồng

Nguồn trích dẫn: Ngo, N. H., Le, Q. T., Nguyen, Q. T., Pham, L, M., Le, D. M., van Schingen, M., Ziegler, T. (2019): “First record of the Cat Ba Tiger Gecko, Goniurosaurus catbaensis, from Ha Long Bay, Quang Ninh Province, Vietnam: Microhabitat selection, potential distribution, and evidence of threats.” Amphibian & Reptile Conservation. 13(2): 1-13.

Tin cùng loại