NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG BUÔN BÁN CÁC LOÀI NGUY CẤP THẠCH SÙNG MÍ (GONIUROSAURUS) TẠI VIỆT NAM

Các nhà khoa học của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh Vật, Viện Hàn Lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Vườn Thú Cologne, Cộng hòa Liên Bang Đức đã tiến hành thực hiện nghiên cứu đánh giá hiện trạng buôn bán các loài Thạch sùng mí tại Việt Nam và quốc tế.

Các loài thạch sùng mí (Goniurosaurus) được đánh giá là một trong những nhóm bò sát dễ bị tổn thương do phạm vi phân bố hẹp, thích nghi với điều kiện sinh thái đặc biệt và thường có mật độ quần thể tương đối thấp. Phần lớn chúng đang bị đe dọa tuyệt chủng do mất sinh cảnh sống và săn bắt quá mức phục vụ mục đích buôn bán. Trong số 19 loài Thạch sùng mí ghi nhận trên thế giới hiện nay, ghi nhận 08 loài được đánh giá trong danh lục đỏ thế giới IUCN Red List. Do kích thước nhỏ và màu sắc đặc biệt nên rất nhiều loài Thạch sùng mí phổ biến trên thị trường buôn bán vật nuôi quốc tế từ những năm 1990 và một số quần thể loài không còn ghi nhận ngoài tự nhiên do khai thác và săn bắt với số lượng quá lớn. Tuy nhiên, đa phần chúng hiện tại chưa thực sự được quan tâm và bảo vệ bởi các chương trình bảo tồn do thiếu những thông tin, nghiên cứu về đặc điểm sinh học và hiện trạng bảo tồn.  

Hình 1: Khảo sát thực địa và đo đạc mẫu Thạch sùng mí của đoàn nghiên cứu

Nghiên cứu lần đầu tiên cung cấp số liệu đánh giá về hiện trạng buôn bán các loài Thạch sùng mí trong nước và quốc tế. Ngoài ra, nghiên cứu đánh giá mức độ ảnh hưởng từ các hoạt động khai thác của con người tới quần thể loài Thạch sùng mí cát bà nói riêng và các loài Thạch sùng mí nói chung.

Hình 2: Mô tả hoạt động săn bắt từ ngoài tự nhiên và buôn bán của loài Thạch sùng mí cát bà.

Theo dữ liệu của LEMIS of the U.S Fish & Wildlife Service, tổng cộng 16.714 cá thể Thạch sùng mí được nhập khẩu vào Hoa Kỳ (trung bình 835 cá thể / năm) từ năm 1999 tới 2018. Theo Altherr và cs. (2019) ghi nhận 835 cá thể Thạch sùng mí được buôn bán trên 142 tin quảng cáo trực tuyến khác nhau có giá trị từ 35 – 300 Euro / cá thể từ tháng 9/2017 tới 09/2018. Nghiên cứu ghi nhận 05 loài Thạch sùng mí phân bố tại Việt Nam đều bị săn bắt ngoài tự nhiên và buôn bán tại một số của hàng vật nuôi hoặc trên các trang mạng xã hội. Ngoài ra, một số lượng lớn các cá thể Thạch sung mí bị săn bắt ngoài tự nhiên được buôn bán trái phép sang các nước lân cận như Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia, và từ đó xuất khẩu sang các nước như Hoa Kỳ và tại Châu Âu.

Nhóm nghiên cứu tiến hành khảo sát thực địa tại Vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh nhằm cập nhật và bổ sung về hiện trạng quần thể loài Thạch sùng mí cát bà. Nghiên cứu ước tính kích cỡ quần thể loài tại 04 đảo nhỏ thuộc Vịnh Hạ Long khoảng 124 và 129 cá thể vào tháng 07/2017 và tháng 04/2018. Chúng tôi nhận định kích cỡ và mật độ quần thể loài tại Vườn Quốc Gia Cát Bà, tỉnh Hải Phòng và Vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh phụ thuộc và chịu tác động nếu xảy ra các hoạt động của con người như hoạt động du lịch, phá hủy sinh cảnh, săn bắt buôn bán, và các hiện tượng thiên tai như lũ lụt.

Trên cơ sở những kết quả đạt được, nghiên cứu đề xuất và kiến nghị các biện pháp và các chương trình bảo tồn thiết thực nhằm bảo vệ tốt nhất các quần thể Thạch sùng mí ngoài tự nhiên. Một trong những nỗ lực bảo tồn gần đây nhất khi chúng tôi đã lập hồ sơ kiến nghị và đưa thành công 05 loài Thạch sùng mí vào trong phụ lục IIB trong Nghị định 06/2019/NĐ-CP của Việt Nam (10/3/2019); và tất cả các loài Thạch sùng mí tại Trung Quốc và Việt Nam vào trong phụ lục II của Công ước CITES về buôn bán các loại động, thực vật hoang dã nguy cấp.

Nguồn tin: Ngô Ngọc Hải - Phòng Bảo tồn Thiên nhiên, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam

Xử lý tin: Phòng Truyền thông & GDCĐ

Nguồn trích dẫn: Ngo, N. H., Nguyen, Q. T., Phan, Q. T., van Schingen, M., Ziegler, T. (2019): “A case study on trade in threatened Tiger Geckos (Goniurosaurus) in Vietnam including updated information on the abundance of the Endangered G. catbaensis”. Nature conservation. 33(1): 1-19.

Tin cùng loại