NHỮNG LƯU Ý VỀ VIỆC CHUẨN BỊ MẪU TIÊU BẢN CÔN TRÙNG CÁNH VẢY LỚN BẢO QUẢN TRONG DUNG DỊCH ETHANOL THU ĐƯỢC TỪ BẪY MALAISE

Trong khuân khổ Dự án "VIETBIO" - Nghiên cứu khám phá đa dạng sinh học Việt Nam và đào tạo cán bộ khoa học cho Việt Nam tại CHLB Đức trong 03 năm (2018-2020) do Bộ Giáo dục và Nghiên cứu CHLB Đức tài trợ, các nhà khoa học  Đức (Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Berlin và Bộ sưu tập mẫu vật quốc gia Bavaria Munich) và Việt Nam (Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam) đã thực hiện chuyến nghiên cứu đa dạng sinh học tại Vườn quốc gia Bạch Mã, tỉnh Thừa Thiên Huế vào tháng 5 năm 2018. Một số bẫy Malaise được đặt ở bìa rừng, khoảng trống trong rừng, lối mòn trong rừng ở Bạch Mã để thu thập mẫu côn trùng phục vụ nghiên cứu.

Tiềm năng sử dụng bẫy Malaise, một loại bẫy màn được đặt cố định để thu thập côn trùng bay, trong đó có  bướm và ngài (bướm đêm) để phân tích hình thái và xây dựng protocol cho việc làm tiêu bản mẫu côn trùng cánh vảy có kích thước lớn, từ các mẫu thu được bằng bẫy Malaise bảo quản trong dung dịch ethanol.

Khoảng 80 mẫu vật côn trùng cánh vảy, gồm Bướm giáp Nymphalidae, Ngài sâu đo Geometridae, Bướm nhảy Hesperiidae, Ngài Erebidae, Ngài đêm Noctuidae, Ngài sáng Pyralidae và Ngài Tortricidae, được làm tiêu bản căng cánh, theo protocol xây dựng trong nghiên cứu. Tất cả các mẫu vật với đôi cánh chắc khỏe và kiểu cánh tương phản phù hợp cho nghiên cứu hình thái ngoài, bất kể là họ cánh vảy nào.

Nghiên cứu này cung cấp phương pháp mới tiếp cận trong nỗ lực tận dụng tối đa vật liệu thu được bằng cách sử dụng bẫy Malaise.

Hình 1. Larentiinae (Lepidoptera, Geometridae): mẫu đực, gân cánh (mẫu được bảo quản trong ethanol 80%).

Hình 2.  Mẫu của bẫy Malaise 'VIETBIO': ấu trùng côn trùng cánh vảy giữ trong ethanol 80%

Hình 3.  Căng mẫu bướm (Lepidoptera, Nymphalidae); A. lấy mẫu ra khỏi ethanol; B. làm khô mẫu trên tờ giấy lọc; C. di chuyển đôi cánh trái và phải; D. làm tiêu bản bằng giá căng; E. mẫu tiêu bản khô mặt trên; F.tiêu bản khô mặt dưới.

Hình 4. Làm tiêu bản ngài sâu đo larentiine (Lepidoptera, Geometridae); A. làm khô mẫu trên giấy lọc; B-D. di chuyển cánh trái và phải; E. mẫu khô mặt trên; F. mẫu khô mặt dưới.

Hình 5. Làm tiêu bản ngài sâu đo larentiine (Lepidoptera, Geometridae); A. lấy mẫu ra khỏi ethanol; B. làm khô mẫu trên giấy lọc; C. mẫu khô mặt trên; D. mẫu khô mặt dưới.

Hình 6.  Tiêu bản căng cánh côn trùng cánh vảy thu được từ bẫy Malaise (Bavaria, 2011); A-F. ngài lớn; G-H. ngài nhỏ hơn.

Hình 7.  Tiêu bản căng cánh côn trùng cánh vảy thu được từ bẫy Malaise (Việt Nam, 2011); A-F. ngài lớn; G-H. ngài nhỏ hơn

Tin: Vũ Văn Liên - Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam

Ảnh: Ts. Olga Schmidt.

Chi tiết bài báo:

Olga Schmidt, Stefan Schmidt, Christoph L. Häuser, Axel Hausmann, Lien Van Vu. 2019.  Using Malaise traps for collecting Lepidoptera (Insecta), with notes on the preparation of Macrolepidoptera from ethanol. Biodiversity Data Journal 7: e32192; http://doi.org/ 10.3897/BDJ.7.e32192.

Tin cùng loại