PHIẾN RĂNG CÁ PHỔI (SARCOPTERYGII, DIPNOMORPHA) CỦA DEVON HẠ Ở VIỆT NAM VÀ SỰ KHỞI ĐẦU CỦA CƠ QUAN RĂNG CỦA CÁ CÓ PHỔI HIỆN ĐẠI

Một phiến răng dạng cánh riêng biệt của cá phổi từ Devon hạ (Lochkovian – Pragian) của Việt Nam được mô tả. Vật liệu được bảo quản âm tính và thiếu các xương hàm liên quan để xác định tình trạng phân loại đáng tin cậy và vị trí phát sinh loài. Phiến răng bao gồm các hàng răng chính được sắp xếp theo hướng xuyên tâm, ngăn cách bởi một số răng giả đan xen và được đánh răng ở giữa và bên bởi các hàng phụ nhỏ hơn và bởi trường răng bên sau có răng cưa. Cấu trúc chung của phiến răng chủ yếu thể hiện những đặc điểm nguyên thủy tương tự như những đặc điểm đã biết ở Diabolepis cùng thời từ Trung Quốc. Tuy nhiên, trái ngược với Diabolepis, phiến răng sở hữu ít hàng răng hơn và có tổ chức hơn, một tình trạng điển hình của loài lưỡng cư có nguồn gốc hơn. So sánh với các dạng nguyên thủy khác chỉ ra rằng sự sắp xếp của răng thành các hàng riêng biệt với thiếu các răng giả đan xen là điển hình của các mẫu Diabolepis vị thành niên, điều này có thể ngụ ý rằng sự hiện diện của các hàng răng rời rạc trong các đơn vị phổi có nguồn gốc nhiều hơn là sản phẩm của quá trình biến hình. Với sự pha trộn khó hiểu giữa các đặc điểm nguyên thủy và có nguồn gốc, chiếc phiến răng mộng mới này có thể tạm thời được gán cho một loài cá phổi từng được biết đến từ miền Bắc Việt Nam, mặc dù cần thận trọng. Trong khi chờ xử lý các hoá thạch hoàn chỉnh hơn, tình trạng được thể hiện trong mẫu mới này có thể cho thấy sự hình thành tổ chức đĩa răng ở cá phổi hiện đại xảy ra không muộn hơn thời kỳ Pragian.

Hình 1. BT521, Phiến răng pterygoid lưỡng cực không xác định, Devon hạ, hệ tầng Bắc Bun, Đồng Mo, Việt Nam. A, ảnh chụp và B, bản vẽ diễn giải của mẫu vật

Hình 2. Phiến răng so sánh với Cá phổi Devon

Nguồn tin: Phòng Địa chất, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, VAST

Tin cùng loại