Ngày 18/5/2026, tại Hội trường tầng 10, Toà nhà Trung tâm, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, 18 Hoàng Quốc Việt, Nghĩa Đô, Hà Nội, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm 20 năm ngày thành lập Bảo tàng (10/3/2006 - 10/3/2016) và đón nhận Bằng khen của Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; Sự kiện mang ý nghĩa đặc biệt khi diễn ra đúng vào Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam, Ngày quốc tế Bảo tàng (18/5), 136 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh và 51 năm thành lập Viện Hàn lâm KHCNVN (20/5/1975 - 20/5/2026).
Tham dự buổi lễ có GS. TS. Chu Hoàng Hà - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm; đại diện Lãnh đạo các Bộ, ban, ngành Trung ương; Cục Di sản văn hóa - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, lãnh đạo thành phố Hà Nội, đại diện lãnh đạo các Bảo tàng, Vườn Quốc gia, các viện nghiên cứu, các đối tác, tổ chức khoa học quốc tế và đông đảo cơ quan thông tấn báo chí; các đồng chí Lãnh đạo, nguyên Lãnh đạo Viện Hàn lâm KHCNVN cùng toàn thể Ban lãnh đạo, viên chức, hợp đồng lao động, và các đồng chí nguyên lãnh đạo Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam.
Thay mặt Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, PGS.TS. Nguyễn Trung Minh, Tổng Giám đốc Bảo tàng TNVN, đã ôn lại lịch sử hình thành đầy ý nghĩa của đơn vị. Từ năm 1980, nhân chuyến thăm Viện Khoa học Việt Nam, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã đề cập đến việc xây dựng Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam và đến tháng 3 năm 2006, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã chính thức ra đời và hoạt động. Sự ra đời của Bảo tàng TNVN có một ý nghĩa quan trọng với đời sống văn hóa của nhân dân Thủ đô và của toàn xã hội, đáp ứng nguyện vọng cũng như lòng mong mỏi nhiều năm của giới khoa học nói riêng và các thế hệ người Việt Nam nói chung. Sự kiện này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu của đời sống văn hóa, xã hội, giáo dục và phổ biến kiến thức về khoa học tự nhiên của đất nước, thể hiện kết quả của sự quan tâm có hiệu quả của Lãnh đạo Đảng, Chính phủ, của Viện Hàn lâm KHCNVN và các Bộ, ban ngành, địa phương trong suốt nhiều năm qua.
Qua các thời kỳ, lãnh đạo Viện Hàn lâm KHCNVN đều đã có những quyết định quan trọng đối với Bảo tàng TNVN đó là: Viện trưởng Viện KHVN - GSVS. Trần Đại Nghĩa tiếp thu ý kiến của Thủ tướng Phạm Văn Đồng; 1985 – GSVS. Nguyễn Văn Hiệu ra quyết định thành lập ban soạn thảo đề án BTTNVN, đến năm 2006 – GSVS. Đặng Vũ Minh ra quyết định thành lập bảo tàng thiên Việt Nam; từ năm 2014, GSVS. Châu Văn Minh ra quyết định Đầu tư, lựa chọn khu đất xây dựng Bảo tàng TNVN tại Kiều Phú, Hà Nội và GSTS. Trần Hồng Thái - tiếp tục quyết định hoàn thiện dự án xây dựng BTTNVN.
Từ một đơn vị ban đầu chỉ có 8 cán bộ và nhân viên hợp đồng. Sau 20 năm, Bảo tàng đã có hơn 50 viên chức, trong đó hơn 20 nhà khoa học là phó giáo sư, là tiến sĩ giàu kinh nghiệm. Ngoài cơ sở chính của Bảo tàng tại Nhà A20, Viện Hàn lâm KHCN tại Hà Nội, Bảo tàng còn có cơ sở Trung tâm bảo tồn, cứu hộ tại P. Phong Điền, TP Huế, Viện nghiên cứu khoa học miền Trung ở thành phố Huế, và cơ sở nghiên cứu tại Tỉnh Quảng Trị.
Những thành tựu nổi bật trong 20 năm qua:
Trưng bày, đón khách tham quan phục vụ công chúng là một nhiệm vụ rất quan trọng của Bảo tàng. Phòng trưng bày Tiến hóa sinh giới tại Hà Nội mở của đón khách từ tháng 5/2014, hằng năm đón 50-70 nghìn khách tham quan. Ngoài ra, Phòng trưng bày Lịch sử tự nhiên tại Trung tâm Bảo tồn và cứu hộ động, thực vật tại P. Phong Điền và Phòng trưng bày Thiên nhiên, giới thiệu sản phẩm của Viện Hàn lâm KHCNVN tại thành phố Huế. Đây là những phòng trưng bày, lớp học thực tế và phổ biến kiến thức khoa học tự nhiên rất hữu ích đối với học sinh, sinh viên thông qua các mẫu vật trưng bày và sự truyền đạt kiến thức từ các chuyên gia, nhà khoa học của Bảo tàng. Công tác trưng bày (front office) chiếm 30%, còn công tác nội nghiệp (back office) đây là phần rất quan trọng cho Bảo tàng TNVN, bao gồm nghiên cứu khoa học, chế tác, bảo quản mẫu vật ... chiếm 70% công việc của Bảo tàng.
Bộ sưu tập mẫu vật là xương sống của Bảo tàng, hiện có hơn 100 nghìn mẫu vật phục vụ trưng bày và nghiên cứu khoa học; trong đó, có nhiều mẫu quý, hiếm (như sừng tê giác, ngà voi, hổ, v.v.), nhiều mẫu chuẩn của các loài mới cho khoa học. Kèm theo đó là cơ sở dữ liệu lớn với hơn 2 terabyte.
Bảo tàng đã công bố hơn 1.000 bài báo khoa học trên các tạp chí khoa học quốc gia và quốc tế có uy tín; trong đó, gần một nửa số bài báo được công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế có uy tín trong danh mục SCI/SCIE, luôn xếp thứ hạng cao trong top 10 của Viện Hàn lâm KHCNVN. Đặc biệt, 10 sự kiện KH&CN quốc gia nổi bật trong năm 2018 có sự đóng góp về phát hiện khảo cổ học quan trọng của Bảo tàng TNVN tại hang động núi lửa Krông Nô, Đắk Nông, di tích tiền sử đầu tiên tại Tây Nguyên được phát hiện trong hang động núi lửa và là hiếm gặp trên thế giới, đã làm thay đổi quan điểm của giới khảo cổ học về nguồn gốc người Tây Nguyên. Bảo tàng TNVN cũng là Cơ quan khoa học CITES Việt Nam và đóng vai trò quan trọng trong việc thực thi Công ước CITES.
Trong quá trình xây dựng và phát triển, Bảo tàng TNVN đã luôn nỗ lực vượt qua không ít khó khăn. Sau nhiều lần thay đổi địa điểm xây dựng, ngày 25 tháng 11 năm 2025, Viện Hàn lâm KHCNVN đã tổ chức Lễ khởi công Dự án Chuẩn bị mặt bằng, xây dựng cơ sở hạ tầng Bảo tàng TNVN trên diện tích 38ha tại xã Kiều Phú, thành phố Hà Nội. Sự kiện này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc thực hiện các quyết định của Chính phủ về quy hoạch và phát triển Hệ thống bảo tàng TNVN.
Có thể nói, 20 năm qua, Bảo tàng TNVN đã đạt được nhiều thành quả rất đáng trân trọng trong việc phục vụ công chúng, phổ biến kiến thức khoa học tự nhiên, xây dựng và bảo quản bộ sưu tập mẫu vật quốc gia, cũng như trong nghiên cứu khoa học, đào tạo và hợp tác quốc tế. Từ những kết quả mà Bảo tàngTNVN đạt được trong 20 năm qua, nhiều tập thể và cá nhân của Bảo tàng đã được nhận nhiều Bằng khen của Trung ương, các bộ, ngành, địa phương và của Chủ tịch Viện Hàn lâm KHCNVN. Đặc biệt, nhân kỷ niệm 10 năm thành lập (3/2006 – 3/2016), Bảo tàng TNVN đã được đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba của Chủ tịch nước CHXHCNVN. Tuy vậy, Bảo tàng cũng còn không ít khó khăn và thách thức trong những năm tới về việc xây dựng Bảo tàng mới.
Nhân dịp này, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam vinh dự đón nhận Bằng khen của Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam vì những đóng góp tích cực trong công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản thiên nhiên.
Thay mặt Lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, GS.TS. Chu Hoàng Hà, Phó chủ tịch Viện Hàn lâm KHCNVN biểu dương và đánh giá cao những thành tựu mà tập thể cán bộ Bảo tàng TNVN đã đạt được qua 20 năm xây dựng và phát triển. Hướng tới giai đoạn phát triển mới, Lãnh đạo Viện Hàn lâm đề nghị Ban Giám đốc và toàn thể cán bộ Bảo tàng tập trung thực hiện tốt các nhiệm vụ trọng tâm: Tiếp tục phát huy các thành quả đạt được, khai thác hiệu quả cơ sở hạ tầng hiện có và tối ưu hóa không gian trưng bày phục vụ công chúng; Lưu giữ, bảo quản nguyên vẹn bộ sưu tập mẫu vật quốc gia; đẩy mạnh số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu mẫu vật để đóng góp vào dữ liệu lớn (Big Data) của Viện Hàn lâm và quốc gia; Bám sát chức năng nhiệm vụ, tích cực tham gia nghiên cứu, phát triển và ứng dụng KHCN, phổ biến kiến thức, góp phần xây dựng Viện Hàn lâm KHCNVN trở thành trụ cột, hạt nhân của nền khoa học công nghệ nước nhà, hướng tới trung tâm nghiên cứu hàng đầu khu vực và ngang tầm quốc tế; Tập trung nguồn lực, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan để vượt qua khó khăn, thách thức, triển khai hiệu quả dự án xây dựng Bảo tàng mới tại xã Kiều Phú, Hà Nội.
Buổi lễ kết thúc trong không khí trang trọng, tự hào. Tập thể Ban lãnh đạo và viên chức Bảo tàng TNVN bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước sự quan tâm của Đảng, Chính phủ, Lãnh đạo và nguyên lãnh đạo Viện Hàn lâm KHCNVN, các Ban chức năng của Viện Hàn lâm KHCNVN, các Bộ, Ban Ngành trung ương và Hà Nội đã tạo điều kiện, giúp đỡ Bảo tàng TNVN trong suốt 20 năm qua. Cảm ơn các đơn vị và cá nhân trong và ngoài Viện Hàn lâm KHCNVN, Cục Di sản - Bộ Văn hóa TT và DL, Lãnh đạo TP Hà Nội, các nhà khoa học và Lãnh đạo các viện nghiên cứu, các bảo tàng trong và ngoài Viện Hàn lâm KHCN cũng như quốc tế đã đồng hành, lãnh đạo và cán bộ Bảo tàng TNVN qua các thời kỳ. Bảo tàng TNVN hy vọng tiếp tục nhận được sự hỗ trợ, giúp đỡ quý báu của các cơ quan, cá nhân trong công cuộc xây dựng Bảo tàng TNVN trong thời gian tới.
Ngay sau Lễ kỷ niệm, Hội nghị Khoa học toàn quốc lần thứ IV về Hệ thống Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam đã được tổ chức. Đây là diễn đàn quan trọng quy tụ các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước cùng trao đổi những kết quả nghiên cứu mới, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất các giải pháp đột phá trong công tác bảo tàng, bảo tồn đa dạng sinh học, hướng tới khai thác hiệu quả và phát triển bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú của Việt Nam.
Một số hình ảnh buổi lễ kỷ niệm 20 năm ngày thành lập Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam và đón nhận Bằng khen của Chủ tịch Viện Hàn lâm KHCNVN:
Toàn cảnh buổi lễ kỷ niệm
PGS.TS. Nguyễn Trung Minh – Tổng Giám đốc Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam trình bày quá trình 20 năm phát triển BTTNVN
GS. TS. Chu Hoàng Hà - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm phát biểu tại buổi Lễ
GS.TSKH. Đặng Huy Huỳnh phát biểu tại buổi Lễ
GS. TS. Chu Hoàng Hà - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm trao bằng Khen của Chủ tịch Viện Hàn lâm KHCNVN cho Bảo tàng TNVN
PGS.TS. Nguyễn Trung Minh -Tổng Giám đốc Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam tri ân các đơn vị, cá nhân đã đồng hành cùng Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam
Các đại biểu chụp hình lưu niệm
Tin và ảnh: Trung trâm Trưng bày, Chế tác và Quản lý mẫu vật, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam