Với vị trí địa lý độc đáo, địa hình đa dạng và trải dài, cùng điều kiện khí hậu đa dạng, Việt Nam được xem là trung tâm đa dạng của các loài thực vật họ Gesneriaceae, đặc biệt là chi Metapetrocosmea W.T.Wang. Chi này bao gồm 12 loài, với 4 loài phân bố ở Trung Quốc, trong khi đó 8 loài còn lại là loài đặc hữu của Việt Nam. Dựa trên các nghiên cứu về mặt hình thái, tổng quan tài liệu và phân tích dữ liệu phân tử từ vùng gen ITS và trnL-trnF, các nhà thực vật học của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Thực vật học Quảng Tây, Khu tự trị dân tộc Choang, Quảng Tây và Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã phát hiện và mô tả một loài mới của họ Gesneriaceae từ miền Trung Việt Nam, được đặt tên là Metapetrocosmea navicularis F.Wen, T.V.Do, Z.B.Xin & K.Tan.
Về mặt hình thái học, loài mới này giống với loài Metapetrocosmea tamiana (B.L.Burtt) Yin Z.Wang & P.W.Li, có phân bố ở Trung Quốc và Việt Nam, đều có lá hình khiên, cánh tràng hai môi, chỉ nhị hình vòng cung và quả nang hơi cong, nhưng có thể phân biệt với loài M. tamiana do có phiến lá hình trứng đến hình trứng-elip, lá bắc hình thuyền dài 6–9 mm, tỷ lệ chiều dài thùy tràng so với chiều dài ống tràng luôn là 1:3, ống tràng hẹp dần từ miệng đến phần gốc, hình trụ-hình phễu, gồm nhiều hơn 10–20 hoa, chỉ nhị có lông tơ gần đỉnh (hình 2). Về đặc điểm di truyền, kết quả phân tích mối quan hệ phát sinh loài sử dụng bộ dữ liệu kết hợp trình tự Nucleotide của vùng gen trnL-F và ITS cho thấy loài mới cũng có quan hệ di truyền gần nhất với loài M. tamiana (hình 1).
Kết quả nghiên cứu vừa được đăng trên tạp chí chuyên ngành Phytokeys https://phytokeys.pensoft.net/article/160454/
Hình 1. Mối quan hệ của Metapetrocosmea navicularis F.Wen, T.V.Do, Z.B.Xin & K.Tan trên cơ sở phân tích dữ liệu phân tử của vùng gen nhân (ITS) và vùng gen lục lạp (trnL-F)
Hình 2. Hình thái chung của Metapetrocosmea navicularis F.Wen, T.V.Do, Z.B.Xin & K.Tan
Nguồn tin: Đỗ Văn Trường, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, VAST