Gió mùa Đông Á là một trong thành phần động lực của hệ thống gió mùa, có ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự cân bằng và trao đổi năng lượng nhiệt-ẩm đến khí hậu toàn cầu. Sự kết hợp giữa hiện tượng El Niño/La Niña (ENSO) và gió mùa mùa hè Đông Á (EASM) thường dẫn đến hạn hán/lũ lụt nghiêm trọng gây thiệt hại nặng nề đến hệ sinh thái tự nhiên cũng như tính mạng, tài sản của con người. Hơn thế nữa, số liệu quan trắc gần đây cho thấy cùng với xu thế nóng lên toàn cầu do hiệu ứng nhà kính, ENSO cũng có thiên hướng tác động mạnh mẽ hơn đến EASM. Điều này làm dấy lên câu hỏi liệu sự gia tăng mối quan hệ ENSO-EASM do sự nóng lên toàn cầu hay chỉ là một phần của những dao động tự nhiên. Điều đó đặt ra thách thức to lớn cho chúng ta là phải dự báo được biến động của lượng mưa gió mùa dưới sự tác động của ENSO và ấm lên toàn cầu. Tuy nhiên, sự ngắn ngủi và thưa thớt của các số liệu quan trắc ngăn cản hiểu biết của chúng ta về mối quan hệ cũng và cơ chế tác động. Do đó, thông tin khí hậu từ các bản ghi tự nhiên (như lõi băng, san hô, vòng cây…) là hết sức cần thiết. Trong nghiên cứu này, chúng tôi giải quyết nhưng khó khăn, thách thức đó bằng việc khôi phục ~500 năm từ 1533-2011 lượng mưa gió mùa từ đồng vị bền của oxy trích xuất từ vòng năm của cây Bách đỏ Đài loan (red cypress). So sánh, đối chiếu với các bản ghi đại diện cho những dao động nhiệt độ mặt nước biển quy mô lớn ở Thái Bình Dương, chúng tôi phát hiện ra dao động thập kỷ Thái Bình Dương (PDO) điều biến mối tương quan ENSO-EASM trong suốt nửa thiên niên kỷ qua, là nguyên nhân gây nên sự bất ổn định quan trắc được từ số liệu ngắn hạn. Kết quả của chúng tôi cho thấy mặc dù sự gia tăng mối tương quan ENSO-EASM gần đây trùng lặp với xu hướng mạnh lên bất thường của PDO và ENSO nhưng vẫn nằm trong ngưỡng dao động tự nhiên dài kỳ, cho thấy vai trò quan trọng của dao động tự nhiên trong hệ thống khí hậu nhiệt đới. Kết quả của chúng tôi làm sáng tỏ sự biến đổi của EASM dưới sự tác động của ENSO và PDO, cung cấp thông tin thiết yếu cho việc đánh giá tình trạng hiện tại cũng như dự tính chính xác hơn sự thay đổi khí hậu trong tương lai khu vực Chấu Á gió mùa.
Nguồn trích dẫn: Nguyen Xuan Hau,Masaki Sano,Takeshi Nakatsuka,Shin-Hao Chen,I-Ching Chen, (2023). The modulation of Pacific Decadal Oscillation on ENSO-East Asian summer monsoon relationship over the past half-millennium. SCIENCE OF THE TOTAL ENVIRONMENT, 2(857), 159437, ISSN: 489697.
Nguồn tin: Nguyễn Xuân Hậu, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, VAST