SỬ DỤNG VÙNG GEN ITS-rDNA VÀ MATK ĐỂ XÁC ĐỊNH LOÀI SÂM THUỘC CHI SÂM (PANAX) Ở VÙNG NÚI PHU XAI LAI LENG, KỲ SƠN, NGHỆ AN

Mã vạch sử dụng các đoạn DNA trong hệ gen được tiêu chuẩn hóa hiện là một công cụ hữu ích để xác định, nhận dạng loài. Trong nghiên cứu này, chúng tôi đã sử dụng mã vạch DNA vùng gen nhân (ITS-rDNA) và vùng gen lục lạp (matK) để xác định 32 mẫu sâm tự nhiên thu tại núi Phu Xai Lai Leng và 19 mẫu sâm tại Vườn Dược liệu của Công ty TH, xã Na Ngoi, Kỳ Sơn, Nghệ An và xác định mối quan hệ họ hàng của chúng với các loài trong chi nhân sâm (Panax). Tỷ lệ thành công cho phản ứng khuyếch đại PCR vùng gen ITS-rDNA matK là 100%. Tỷ lệ đọc thành công trình tự hai chiều đạt được từ sản phẩm PCR là 100%. Độ dài trình tự nucleotide phân tích thuộc vùngITS-rDNA matK là 616 bp, 1433 bp, tương ứng. Trên cơ sở phân tích dữ liệu vùng ITS-rDNA, tất cả 32 mẫu sâm tự nhiên (Panax TB) đều có mối quan hệ chặt chẽ với loài Tam thất hoang (P.stipuleanatus) (MLBS = 99%, BPP = 100%), 19 mẫu sâm (Panax TH) tại Vườn Dược liệu đều có mối quan hệ chặt chẽ với loài Tam thất (P. notoginseng) (MLBS = 100%, BPP = 100%). Sự khác biệt di truyền giữa các loài trong chi Panax thay đổi từ 0,2% đến 7,9%, trung bình 4% đối với vùngITS-rDNA và trung bình 1,2% (0,1- 2,9%) đối với vùng matK. Mối quan hệ di truyền của các loài/thứ trong chi Panax cũng chỉ ra rằng các loài trong chi Panax có cùng nguồn gốc tiến hóa và ghi nhận Tam thất hoang có phân bố tại núi Phu Xai Lai Leng, xã Na Ngòi, Kỳ Sơn, Nghệ An, trên cở sở đó chính thức mở rộng vùng phân bố của loài này ở Việt Nam.

Tài liệu tham khảo: Vũ Đình Duy, Trần Thị Việt Thanh, Phan Kế Lộc, Nguyễn Minh Tâm, Nguyễn Thị Thanh Hương, Nguyễn Thị Hiên, Phan Kế Long (2020). Sử dụng vùng gen ITS-rDNA và matK để xác định loài Sâm thuộc chi Sâm (Panax) ở vùng núi Phu Xai Lai Leng, Kỳ Sơn, Nghệ An. Tạp chí Công nghệ sinh học 18(1), 75-85 (VAST2).

Hình. Mối quan hệ họ hàng của các mẫu nghiên cứu với các loài trong cùng chi lấy trên Genbank trên cơ sở phân tích trình tự nucleotide vùng gen ITS-rDNA bằng phương pháp ML (A) và BI (B). Các số trên các nhánh tượng trưng cho sự hỗ trợ bootstrap. Loài Polyscias javanica (DQ007383) là loài ngoài nhóm 

Nguồn tin: Phan Kế Long, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, VAST

Tin cùng loại